WIKA AT BAYAN... IPAGLABAN!

Dinggin...
hinaing ng lahing
     binaon ng buhay,
may wika at bayang 
     pinaggutay-gutay,
pinagtiyap-tiyap
     ang puri at dangal
ng mga salaring
     harungas at hangal.

di ba't kahangalan
lantarang ibenta
    ating kasarinlan
at ipagahasa
     ang likas na yaman
sa dayong dayukdok
    na mamumuhunan
at magpakasasa
     sa kaban ng bayan
     ang linta't limatik
     sa pamahalaan!

anong saysay ng pag-unlad?
     pagkabansa'y malilimot
     at tuluyang itiwalag
nang malambat sa pangako
     ng ilusyon at pangarap!
harap-harapang
     pagpapanggap,
hayag-hayagang
     panglilinlang
sagad-sagarang
     kasinungalingan!
pinamukhang panloloko
pambibilog ng sintido
panggagago't panggagantso
lantarang pagyurak
    sa pagka-Pilipino

Pag-unlad bang matatawag?
wikang binabansot,
dilang kinakapon
sambayanang hilahod na
     sa tiyak na pagkagutom;
wikang pinapatay
bayang kinakatay
bansang inatado
     tinadtad ng buhay!

sa wika;
kaunlara'y masisipat,
ngunit wika pagkinitil
     huwad lamang ang pag-unlad
kapag wika'y yumayabong
      sambayana'y umuusad,
ang paghakbang ay pasulong
walang saysay ang makupad!
wikang watak-watak
bayang wasak-wasak
patak-patak na pangako
     ng biyaya ng pag-unlad!

dilang binusalan
nilolokong sambayanan
mamamaya'y may katwirang
     bumalikwas at lumaban!
salitang matatalas
utak na mapurol
kaunlara'y mapanlinlang
     sa dikta ng asong ulol!
soberanya ng bayan ko
     kung hayaang maulaol,
anong uring bansa tayong
     mas higit pa sa masahol!

Ipaglaban...
     Wika at Bayan
bawat isa'y may tungkulin
na magtasa ng katwiran;
Wika't Bayan... Ipaglaban!
ito na ang panahong
     bawat isa'y manindigan!
Filipino... Ipagtanggol!
      wika nitong lahing
      ang dangal ay kinulapol!

Pilipinas... bayang magiliw!
     dinaluhong ka nang gutom
     at labis na pagkabaliw!

Husto na...
      oras na...
      tama na...!
nasa atin ang pagpapasya!
mag-organisa...
     makisangkot...
           magsama-sama...
kawit-bisig tayong
     magmamartsa sa kalsada
     sisigaw tayong tinig ay iisa;
     wikang mapagpalaya,
     wika namin ay protesta
     huwag matakot!
     huwag matakot!
     makibaka!

NA S'AN SILANG MAGIGITING?

na sa’n sila?

silang ang bingit ng hininga’y

ikinalso sa protesta

na ang tapang

ay sing init ng aspalto

ng kalsada,

nakikipaggirian,

nakikipagmatigasan,

nakikipagbanggaan,

prinsipyong

‘di matinag ng kung sino

paniniwalang

‘di matibag ng estado

na sa’n silang magigiting?

na sa’n silang ipinako

ang layunin

na makapaglingkod

na makapagmulat

na makapaghayag

sa masa’y masidhing

nagpapabalikwas;

upang magsulong at isulong

ang pambansang pagbabago;

kahit magbubo pa ng dugo

kahit sumabog pa ang bungo

sa pakikipag-angasan

sa pakikipagbangasan

sa pasistang estado;

walang sinisino

ang kanilang tapang

sa ngalan ng sinasabing

pambansang kapakanan!

na sa’n na ba sila?

na sa’n na nga silang naghahasik,

nagbibinhi ng butil

ng paghihimagsik;

na sa’n silang pumupungos

ng sungay ng demonyo?

upang maibsan ang kalbaryo

ng masang inginudngod

sa pagdarahop

ng mga manggagawang

baluktot na ang gulugod

ng mga magsasakang

alipin pa rin ng araro

ng mga estudyanteng

ginawang mangmang at bobo

mga pamilyang walang matirahan

mga biktima ng kawalang katarungan!

na sa’n na ba silang kumikilos

at nagpapakilos?

silang lagi’t lagi’y nariyan

pasulong kung humakbang

kolektibo kung lumaban

walang inaatrasan,

walang inuurungan

na sa’n na ba sila?

sa ‘sang panahon

ng pagdududa,

sa ‘sang panahon

ng pagdadalawang isip,

kanino’t saan  kami kakapit?

kung silang magigiting ay wala na;

isinanla ang tapang,

binusalan ng kuwarta,

umurong na ang bayag,

bumahag na ang buntot,

naduwag!

dahil ang prinsipyo

ay mayro’ng katapat

posisyon para sa disposisyon,

pera ang halaga ng dangal,

lahat ay mayro’ng kapalit

bayad-utang sa pananahimik!

na sa’n silang magigiting?

sa’n sila hahanapin?

kung tuluyang nagpalamon,

nagpakain,

sa bulok,

nakasusulasok na sistema;

ano’t bahagi na sila

silang dati ay kasama

ngunit ngayo’y kumukubra

ng paldo-paldong kuwarta

kumapal na ang bulsa

habang manhid ang konsenya,

tagabenta

ng pambansang kapakanan,

namuhunan ng talino at tapang

para lokohin ang bayan!

silang mga salanggapang,

silang prinsipyadong oportunista,

silang bolero ng masa;

magilas sa boladas

ng panlilinlang,

masterado ng kawalanghiyaan,

doktorado ng kasinungalingan,

sila na dapat na asahan

silang dapat na maglingkod

ang siya ngayong

nagngunguso

nanduduro

ng karapatan

ng kapakanan

ng masang dapat

pinaglilingkuran!

na sa’n silang  magigiting?

sila na bang lumulunok ng kahihiyan

sa pansariling kapakinabangan?

kung ganito na ang magiting,

ihatag,

ilatag

sa hapag ng pambansang piging

ang isang malawakang

pagwawasto’t pagtitining!

FRANCISCO: ORGANIKONG BANAL

organikong kabanalan

o diyos naming mahabagin;

ang humipo sa puso

     ng maraming mga dukha,

kumalabit sa konsensya

ng naghahari-harian,

kumaldag sa dibdib

ng nagbabanal-banalan...

Francisco,

alagad ni Pedro,

buhay na bato ang puso mo

sa mga wala,

tagapastol ng nanlilimos

      na kaluluwa

ng mga pinagkaitan,

ng mga kinalimutan,

ng mga nakikiamot

sa kakapiranggot na piraso

     ng pag-asa...

isinusulong mo'y pagpapakumbaba

mamuhay sa kawan 

     ng mga aba

silang iilang mga pinagpala

upang maunawaan

upang maintindihan

ang landas na nilakaran

       ni Hesus

silang matagal nang 

      ibinabayubay sa krus,

nagpapasan ng kalbaryo

ng inhustisya at kahirapan,

silang lugmok

     sa kabusabusan,

danasin,

hinaing ng mga walang-wala

upang makita

upang madama

upang kumilos

upang mapaglimi ang kalooban

        ng mga naghihikahos

nang masundan kabanalan,

        ng Diyos nating manunubos

anong asta ng mga lobo

sa kawan ng mga tupa?

anong trato ng malakas

sa aming mga mahihina?

Santo Papa 

         Pastol ng mga Aba,

patawarin mo po sila,

basbasan mo po kami

kung dugo na ang iluha

        naming mga api!

ISANG PIRASO NG PANGAMBA

ano itong sumusurot sa isip?
nang maalimpungatan
ang orasan
sa a las dos ng madaling araw,
gumising na basa ng luha
nang tangkaing itago
sa antok
ang pangamba at takot;
sinisisi ng alalahanin
ang kahinaan ng loob;
kung bakit ngayon pang
umiksi ang kumot
ay saka nagkumahog
na harapin ang mga pagtitiis...

ngayo'y mapang-usig
ang 'sang piraso ng pangamba,
matalim ang sumbat
sa konsensya
hinahabol ng orasan
panghihinayang
sa ngumingising panaginip;
halakhak ng bangungot
sa baluktot na katwirang
dumadagan sa dibdib
muntik nang malunod
sa 'sang basong tubig,
walang binatbat ang kayabangan
sa angas ng nandudurong
pagpanaw...
hindi ka handang mag-isa;
ayaw mong magpaiwan
hindi mo kakayanin
nang walang katuwang...
kung ganun;
kabawasan bang siya
ay samahan?
aanhin pa ang damo
kung patay na ang kabayo?
kung ang iiwanang pasakit
ay magiging latay sa kalabaw...!

SANA'Y MAY PULANG NAZARENO

ilang laksang taong
     namata;
humalik sa paa ng itim
     na kristo
at sumabay sa alon
     ng tao;
ng milyun-milyong deboto
na handang magsakripisyo
at sama-samang
     pumila
     humila
     nagpatirapa
     nakipagbalyahan
     nakipagtulakan
     nakipagsiksikan
umuwing paltos ang talampakan
o di kaya'y nabalian;
silang mga nahimatay
nawalan ng malay
hanggang halos ikamatay,
maabot lamang at mahaplos
     sa andas ang kristong
     bumabayubay sa krus;
upang kahit paano'y makaamot
ng konting himala
     at pagmimilagro;
upang papaano ay mabago
ang kapalarang mas madalas
     ang malas kaysa sa asenso;
dinggin ang kanilang panalangin;
     ang mga hinaing
     mga personal na hiling;
     ilayo sa tukso
     iligtas sa delubyo
     manalo sa lotto;
kahilingang suntok sa buwan
panalanging malayo
     sa katotohanan.

hanggang saan
      ang tatag ng pananampalataya
upang malasap
      ang pangako ng kaligtasan?
hanggang saan
      ang hangganan ng mga
      sakripisyo
upang maantig ang puso
ng maraming kristo?
ang mamanata ba
     ay katiyakan ng katubusan?
sana lang...
sim bilis ng labing walong oras
ang sagot sa kahirapan
sing lapit ng mahabang lakaran
ang tugon sa sandamakmak
     na kahilingan...
hindi sa Quiapo
magtatapos ang traslacion
bawat hakbang ay pag-ungos
      ng pambansang pagsusulong
huwag manahan sa puso
ang bulong ng pag-iilusyon
yakapin ang sigaw
      ng sinasabing rebolusyon!

KUNG ANG WIKA AY WIKA NG PAGKAKAISA...

i

Kung ang wika

     ay wika ng pagkakaisa,

wika itong magbubuklod

     sa organikong masa,
wika itong humihinga,

wika itong kaluluwa,

ng kung sino

     at ano ka,

sa diwa’t pagkabansa.

ii

Kung ang wika

     ay wika ng pagkakaisa;

wika itong
     inuusal

     binibigkas

     sinisigaw
sa bukid at kaparangan,

sa tayog ng kabundukan

sa lalim ng karagatan

sa lawak ng kalawakan

wika itong maririnig

wika itong isang tinig

      ng kolektibong damdamin

      kolektibong hangarin

      kolektibong layunin
isang sipat at pagtingin

      sa pangarap at hinaharap

wikang mag-uugnay

      sa maaliwalas na bukas

iii

Kung ang wika

      ay wika ng pagkakaisa,

wika itong umaayon

      sa kumpas ng pag-unlad,

wika itong sumusulong

      hindi umuurong,

wika itong umuusad

hindi dila’t kaisipang

      mapangwasak;
wika itong mapagbuo

pagkat wika ng dunong

      at talino                     

wikang intelektuwal

      at moderno

Filipino

      sa agham at teknolohiya

Filipino

      sa kultura’t politika

Filipino

      sa ekonomiya’t agrikultura

Filipino

      sa larangan ng medisina

Filipino

      ang karunungang bayan

Filipino

      ang pambansang kamalayan

Filipinolohiya

      ang sining at siyensya

      ng pambansang kaunlaran!

iii

Kung ang wika

       ay wika ng pagkakaisa

bakit ito tinitiwalag sa masa?

lantarang pinapatay

tahasang sinusupil

buong puwersang sinisikil;

ng komisyon at institusyong

       walang sintido-komon,

katwirang  mga pulpol

isipang mapupurol;

higit pa sa kamatayan

        ang ibinabang hatol

        ng C.M.O no. 20!

Ito’y lubid na pambigti

        sa wikang sarili;

pamitpit ng dila

pambansot ng utak

pampunggok ng rason;

                                               

kautusang ikinumpas

        ng kung sinong gunggong;

na ang dunong

        ay oryentasyong

        tagahimod-tumbong

        ng dayong kaisipan!

anong uri ito

        ng kalapastanganan

bansang malayang

        naturingan;

wika’y pupulutin

        sa kangkungan!

iv

Kung ang wika

        ay wika ng pagkakaisa,
wika itong nagbabadya

        ng mga pagtutol

wika itong hindi puro tango,

minsa’y umiiling;

        sa ‘di tamang gawi

        at ‘di pantay na pagtingin;

wika itong kumikiling

        sa wasto at nararapat

wika itong tumitindig

        sa kung ano ang dapat,

wika itong sa ‘sang sambit

        ay magpapakilos,

at lahi tayong

        hindi dapat binubusabos;

wika itong nagdudugtong-dugtong

        nagkakabit-kabit

        nagdidikit-dikit

        nagkakawit-bisig

                  sa ‘di matibag na barikada

pagkat wika

         ay wika rin ng protesta

pinag-iisa

nagkakaisa

hindi kanya-kanya

isang tinig, isang tindig

          ang yabag ng mga paa

iisang panawagan

          sa parliamento ng kalsada

                                               

huwag matakot!

makibaka!

kumilos!

lumaban!
pingkian ng mga tunggalian

kiskisan  ng mga katwiran

Filipino ay wika ng pagkakaisa

Pilipino ay magkakaisa

          para sa inaasam na paglaya!

"THREAT"

"Ang takot ay nasa isip lamang." - Coritha

kagabi,
dinalaw ako
     ng mga alalahanin;
bumaling-baling
bumiling-biling
nagpapaling-paling
     ang plakdang katawan
     sa lambot ng kutson,
waring nakakahon
sa lukob-alinsangan
ng namamawis
    na katawan

at agad
     napaigtad;
sa may sapot
    pang mata
at humihikab
    pang utak
urirat ng ulirat;
paano na'ng
    mga musmos mong anak,
paano na'ng
     mahal mong kabiyak
handa na ba sila
     sa maaring maganap?