'PAGKAT HABAG AY 'DI SAPAT

Sapagkat 'di sapat ang habag,
hindi prusisyon ang paglalagalag
sa pusod ng kalungsuran
     at kabundukan;
bawat hakbang,
bawat yabag,
bawat usad,
ay panata sa pambansang
     pagmumulat,
humahampas ang alon
     ng pagbabalikwas
sa lawak ng sambayanang
     inaapi't hinahamak

Huwag tayong umasa sa habag;
walang saysay at inutil
ang pag-amot ng awa,
malaon nang itinuring
na tayo'y mga timawa
ng uring nagsasamantala,
pinupulbos ng gutom ang sikmura,
binubusalan ang bunganga,
binabaunan ng tingga
     ang dibdib ng lupa;
ng mga sumabog na bao ng ulo,
ng mga dugong kinulapol sa mukha,
ng mga babaing ginahasa,
ng mga manggagawang kinukuba,
ng mga magsasakang pagal na ang araro,
ng mga estudyanteng ulit-ulit inatado;
isang bigwas sa katinuan
     ng bawat pagkatao,
alipinin,
busabusin,
habambuhay gawing gago!


At dahil 'di dapat umasa sa habag,
nakakalat kaming naghahasik
ng mutya ng pagkakapit-bisig;
talisman ng pag-oorganisa
sa kanugnog na bayan,
     sityo at kaparangan
     ang talim ng mga kamulatan;
agimat sa lansangan
ang pag-aabre-siete
     sa nagmumuntik-muntikanang
     piketlayn...
hindi iniinda ang mga hambalos,
manhid na ang katawan
sa mga pasa at galos,
at kahit 'di na mabilang
ang nawala at dinukot;
hindi kami mauubos,
puta-putakting naririyan, sumusulpot
sa panahong ginigimbal ng takot,
sa sandaling pinaaasa sa wala,
sa oras na 'di malimusan ng awa!


'Pagkat habag ay 'di sapat;
bawat isa'y mag-aarmas
ng pinagsama-samang lakas,
kapangyarihang magbubuwal
sa bulok na estado,
at wawakas sa mahabang panahong
panloloko...!
'pagkat baya'y 'di na dungo!
kikilos tayong isang kolektibo,
marahas ang landas
sa pambansang pagbabago!

AMBON

Higit akong mapalad;
sa anumang ulan,
sa anumang unos,
sa anumang bagyong matatawag.
ambon lamang akong
      minsanang pumatak;
nanuot sa puyo mo
pati sa bumbunan
hanggang ikaw ay sininat;
nang di mo pansinin,
nangangaligkig kang
     tila nagliliyab na apoy
     ang lagnat;
nagdedeliryo kang 
nang mahimasmasan
ako ang kayakap!

ANIM NA TAN(G)AGA

 Tan(g)aga

pantig na pitu-pito

pilipit sa dila ko

linya na naghingalo

nabaog na tula ko!

"bishop"

sa sermon umalulong

ng dasal at orasyon

nang walang sumang-ayon

naghamong magpakulong!

"condom"

hanggang saan ang lugod

ang init ng alindog

sa makailang putok

sinasala ang tamod?

"withdrawal"

sumayaw, umindayog

sumakit pati likod

eto na at sasabog

ay saka mo hinugot!

"calendar method"

isang buwang nagtimpi

tiniis ang hirati

nang umiksi ang pisi

hanap ay kulasisi.

"vasectomy"

kinakapon na utak

tinataliang ugat

sa tikim at paglasap

pinupunggok ang sarap!"

HUWAG KANG MAG-IIWAN NG ANUMANG BAKAS SA AKING KATAWAN

At katulad ng nagdaang labanan,
ang katotohana'y sumusugat
sa mapaklang katapatan;
nang sumaksi ang gabi
sa walang habas na paglasap
ng nakalalangong halakhak;
at ang hubad na katawa'y
nagtampisaw sa lugod ng init at lamig,
nakalublob sa daiti ng pag-iisa't pagsasanib
ang mga sandaling paulit-ulit,
inulit-ulit,
hindi lamang isang saglit...

Basta't ang malinaw
batid natin ang orasyon ng pagtatampisaw,
may babalang hindi dapat talikdan
at paalaalang dapat na tandaan;
huwag na huwag kang mag-iiwan
ng anumang bakas sa aking katawan;
mula sa simpleng kurot
hanggang sa pagbaon 
ng kuko mo sa aking likod;
huwag na huwag kang maglalagay
ng anumang tatak sa aking balat,
iwasan ang pagkagat,
iwasang magbabad sa mga bahagi ko
ang malanding dila 
at maharot na labi mo;
ayaw kong magmapa ang pamumula
katulad ng pamumugto ng mga mata
ng isang kaluluwang labis na nag-aalala!

GUSTO KONG TUMULA

Gusto kong tumula;
ihiwa ang talas ng mga salita
sa pulso ng uring nagsamantala,
hayaang sumirit ang mga dugo,
humilamos sa kanilang mukha
ang sangsang ng kanilang
kawalanghiyaan;
sa uring dinuhagi
sa uring inapi
sa uring binusabos
sa uring dinayukdok
sa uring naghikahos,
o kaya'y lumaslas 
sa kanilang lalamunan;
ibaon ang talim ng mga talinghaga
sa dibdib ng mga walang kaluluwa...
hayaang mawakawak ang himaymay
ng kanilang katawan;
bawat ulos ay ganting-pait
sa kanilang kasakiman,
bawat urak ay paglalaplap
sa ginawang kasalanan...


Gusto kong tumula,
sapagkat gaano man kapurol
at padaskol-daskol ang pananalinghaga,
gaano man kapudpod
ang mga pananaludtod,
sa tulad kong nagmamaka-makata
may sasarap pa ba sa pagpatay
gamit lamang ang salita?

SA DIBDIB NG LUPA

Matagal ng nakapunla

sa dibdib ng lupa ang kaalipinan;

mga binhing nagkaugat

sa makalyong palad ng

masang naglilinang;

sa maghapong pagbubungkal,

ang pasanin ay pagkaing ihahain

sa hapag ng sambayanan;

nasa lupa ang pag-asa,

nasa lupa ang pangarap,

nasa lupa ang hininga,

ang pintig at pulso

ng kanilang paghihirap!

Masdan mo silang

nakabilad sa initan,

hindi alintana ang balat na napapaso

sa galit na araw;

kinakatas ng katanghaliang tapat

ang manipis na katawan,

tinutuyot ang mga braso't kalamnan

katulad ng pagpungos sa matayog na tubuhan

at paggapas sa malawak na palayan;

nakakipkip sa bisig

     ang pangako ng lupa,

nakapasan sa balikat

     ang reporma at paglaya!

Nasaan?

nasaan sa malawak

na asukarera't tabakalera

mayroong pantay na hatian?

Sinu-sino?

ituro mo ang mga

asyendera't asyendero

na nagbigay ng tama

at wastong pagtrato?

sa kapirasong lupa

naroon ang buhay;

nagtitiplarang katawang humahandusay

sa malawak na bukirin;

bumubulwak ang mga dugo,

sumasambulat ang mga bungo,

mga ulong gumugulong

sa tama ng punglo!

O, mga putang ina!

walang sinuman sa atin

ang may-ari nitong lupa!

tayo ay bahagi ng wastong

pagtamasa sa pantay na biyaya

nang lupang nagmamay-ari ng lahat...

nang lahat-lahat!

sa iyo...

sa akin...

ultimo sa bigas na isasaing!

Manghilakbot kayo panginoong may lupa;

walang sinasanto o dinidiyos

ang uring binubusabos;

matagal ng nakatundos

sa lupang binaog ang suhay

ng laksa-laksang pagkilos!

mangilabot kayo uring nagmalabis

sukdulan na ang aming pagtitiis,

sing dami ng butil ng pawis

sa aming katawan,

at kasing dami ng patak ng ulan

ang uusig sa kasumpa-sumpa

ninyong kahangalan!

Repormang agraryo...

parang tuyong ibinitin-bitin

sa katulad naming mga hingal-kabayo;

hindi kami tanga, hindi kami gago,

matagal nang kinukuba ang

aming gulugod ng inyong panggagantso!

hindi kami mangmang, 

at mayroon ding alam;

malaon nang nagpipigil

ang palad ko't mga bisig

sa puluhan ng itak kong

puputol sa iyong leeg!

KUNG ANG KASAL AY TULAD LAMANG NG PAGLALABA

Kung ang kasal
ay tulad lamang ng paglalaba;
matagal ko nang ibinabad
at ikinula ang ating relasyon;
hiniwalay ang puti sa de-kolor
nang hindi na humawa ang kulay
at mantsa ng makitid
nating pang-unawa,
o kaya'y i-almerol;
patigasin sa gawgaw,
padulasin sa tina,
ang nananamlay nating pagsasama
matapos ibilad sa sikat ng araw
ang relasyong dinatnan ng gabi;
papaano kasi,
kulang sa kusot
at kulang sa palo
ang ating mga pangako;
alanganing basa 
sa malamyang piga
ang katuparan ng binitiwang sumpa.
At kung ang kasal
at tulad lamang ng paglalaba;
kasamang itambak 
sa gabundok na labada
ang barong-pangkasal
at ang traje de boda.