SANA'Y MAY PULANG NAZARENO

ilang laksang taong
     namata;
humalik sa paa ng itim
     na kristo
at sumabay sa alon
     ng tao;
ng milyun-milyong deboto
na handang magsakripisyo
at sama-samang
     pumila
     humila
     nagpatirapa
     nakipagbalyahan
     nakipagtulakan
     nakipagsiksikan
umuwing paltos ang talampakan
o di kaya'y nabalian;
silang mga nahimatay
nawalan ng malay
hanggang halos ikamatay,
maabot lamang at mahaplos
     sa andas ang kristong
     bumabayubay sa krus;
upang kahit paano'y makaamot
ng konting himala
     at pagmimilagro;
upang papaano ay mabago
ang kapalarang mas madalas
     ang malas kaysa sa asenso;
dinggin ang kanilang panalangin;
     ang mga hinaing
     mga personal na hiling;
     ilayo sa tukso
     iligtas sa delubyo
     manalo sa lotto;
kahilingang suntok sa buwan
panalanging malayo
     sa katotohanan.

hanggang saan
      ang tatag ng pananampalataya
upang malasap
      ang pangako ng kaligtasan?
hanggang saan
      ang hangganan ng mga
      sakripisyo
upang maantig ang puso
ng maraming kristo?
ang mamanata ba
     ay katiyakan ng katubusan?
sana lang...
sim bilis ng labing walong oras
ang sagot sa kahirapan
sing lapit ng mahabang lakaran
ang tugon sa sandamakmak
     na kahilingan...
hindi sa Quiapo
magtatapos ang traslacion
bawat hakbang ay pag-ungos
      ng pambansang pagsusulong
huwag manahan sa puso
ang bulong ng pag-iilusyon
yakapin ang sigaw
      ng sinasabing rebolusyon!

KUNG ANG WIKA AY WIKA NG PAGKAKAISA...

i

Kung ang wika

     ay wika ng pagkakaisa,

wika itong magbubuklod

     sa organikong masa,
wika itong humihinga,

wika itong kaluluwa,

ng kung sino

     at ano ka,

sa diwa’t pagkabansa.

ii

Kung ang wika

     ay wika ng pagkakaisa;

wika itong
     inuusal

     binibigkas

     sinisigaw
sa bukid at kaparangan,

sa tayog ng kabundukan

sa lalim ng karagatan

sa lawak ng kalawakan

wika itong maririnig

wika itong isang tinig

      ng kolektibong damdamin

      kolektibong hangarin

      kolektibong layunin
isang sipat at pagtingin

      sa pangarap at hinaharap

wikang mag-uugnay

      sa maaliwalas na bukas

iii

Kung ang wika

      ay wika ng pagkakaisa,

wika itong umaayon

      sa kumpas ng pag-unlad,

wika itong sumusulong

      hindi umuurong,

wika itong umuusad

hindi dila’t kaisipang

      mapangwasak;
wika itong mapagbuo

pagkat wika ng dunong

      at talino                     

wikang intelektuwal

      at moderno

Filipino

      sa agham at teknolohiya

Filipino

      sa kultura’t politika

Filipino

      sa ekonomiya’t agrikultura

Filipino

      sa larangan ng medisina

Filipino

      ang karunungang bayan

Filipino

      ang pambansang kamalayan

Filipinolohiya

      ang sining at siyensya

      ng pambansang kaunlaran!

iii

Kung ang wika

       ay wika ng pagkakaisa

bakit ito tinitiwalag sa masa?

lantarang pinapatay

tahasang sinusupil

buong puwersang sinisikil;

ng komisyon at institusyong

       walang sintido-komon,

katwirang  mga pulpol

isipang mapupurol;

higit pa sa kamatayan

        ang ibinabang hatol

        ng C.M.O no. 20!

Ito’y lubid na pambigti

        sa wikang sarili;

pamitpit ng dila

pambansot ng utak

pampunggok ng rason;

                                               

kautusang ikinumpas

        ng kung sinong gunggong;

na ang dunong

        ay oryentasyong

        tagahimod-tumbong

        ng dayong kaisipan!

anong uri ito

        ng kalapastanganan

bansang malayang

        naturingan;

wika’y pupulutin

        sa kangkungan!

iv

Kung ang wika

        ay wika ng pagkakaisa,
wika itong nagbabadya

        ng mga pagtutol

wika itong hindi puro tango,

minsa’y umiiling;

        sa ‘di tamang gawi

        at ‘di pantay na pagtingin;

wika itong kumikiling

        sa wasto at nararapat

wika itong tumitindig

        sa kung ano ang dapat,

wika itong sa ‘sang sambit

        ay magpapakilos,

at lahi tayong

        hindi dapat binubusabos;

wika itong nagdudugtong-dugtong

        nagkakabit-kabit

        nagdidikit-dikit

        nagkakawit-bisig

                  sa ‘di matibag na barikada

pagkat wika

         ay wika rin ng protesta

pinag-iisa

nagkakaisa

hindi kanya-kanya

isang tinig, isang tindig

          ang yabag ng mga paa

iisang panawagan

          sa parliamento ng kalsada

                                               

huwag matakot!

makibaka!

kumilos!

lumaban!
pingkian ng mga tunggalian

kiskisan  ng mga katwiran

Filipino ay wika ng pagkakaisa

Pilipino ay magkakaisa

          para sa inaasam na paglaya!

"THREAT"

"Ang takot ay nasa isip lamang." - Coritha

kagabi,
dinalaw ako
     ng mga alalahanin;
bumaling-baling
bumiling-biling
nagpapaling-paling
     ang plakdang katawan
     sa lambot ng kutson,
waring nakakahon
sa lukob-alinsangan
ng namamawis
    na katawan

at agad
     napaigtad;
sa may sapot
    pang mata
at humihikab
    pang utak
urirat ng ulirat;
paano na'ng
    mga musmos mong anak,
paano na'ng
     mahal mong kabiyak
handa na ba sila
     sa maaring maganap?

BUTI'T 'DI AKO NAGING MAKATA

nilalamig ang kape
sa sentetikong halumigmig
     na dala ng aircon,
at malamyos ang hagod
ng labas ng boses
     sa tunog ng microphone,
habang hinahatak ang talukap
ng a las dos ng hapon;
humihikab
     sa antok ng panahon
ang kumakalam nang utak
sa pakikinig
     ng mga ulat
     nang mamulat
     sa mulagat
     ng pagwawasto't pagtataya!

ano kaya,
    at silihan ang puwit;
tumayo, tumindig,
layasan, takasan
     ang minsanang pagniniig
     ng talino at prinsipyo;
ng prinsipyong nabalaho
sa personal na hangarin...
ano na ang mithiin
     na para sa lahat?
sa kung ano ang dapat?
kung alin ang tama,
     ang wasto at tumpak?
bulok ang tumalikod
sa banal na paglilingkod!
anong isusulong
     ng bayag na umurong
     sa takot na magwasto
     sa takot na magtama
     sa takot na maglinis
     ng iniwang dumi?

mas kahiya-hiya
    ang kahihiyang
    hindi itinama!
kasaysaya'y madadaya
ngunit hindi ang usig
     ng budhi at konsensya!
may magagawa ka
ngunit walang magawa,
habang iyong nakikita
     at nasisikmura
ang unti-unting pagsakal
ang unti-unting pagpatay
ang unti-unting pagbaklas
     at pagwasak
sa uring minsan mong
     minahal at binigyang pugay.

pagsasabuhay
ang namamagitang tayutay
sa makata't kanyang tula;
dahil 'ika nga,
     hindi lamang ito
     punpon ng mga salita,
o bulaklak na pinitas
sa bakuran ng kung sino;
makata kang
     may pananagutan
makata kang
     may inilalaban
manunulat kang
hindi lang puro dada,
makata kang nakikita
sa mga kilos mo at gawa!
   

"THE PORK"

Kikilos tayong iisa
sa garalgal na boses ng pagbabago
iisang tinig tayo;
bumulong man o sumigaw,
tumili ng impit o bahaw
madidikdik sa utak
didikit sa balat
sasaksak sa kaluluwa
ang atungal ng 
     mga pagtutol
ng pagkaulol;
sa naglalaway na pangil
     na lumapa
sa leeg, sa dibdib
sa sikmura, sa hita,
sa mapintog 
     na nakaw na kita
nagmamantikang yaman
sa nilantakang kaban
silang iilan
     na nagpasasa
     nagpasarap
     nagkamal
     ng limpak-limpak
ay husto nang maatado
ng masang handa nang
     maging matadero!

"DAHIL WIKA AY WIKA NG KATUWIRAN"

Dahil wika

     ay wika ng katuwiran,

wika itong bukambibig

     ang katarungan,

umuusal ng totoo,

tapat sa dilang matapat,

hindi huwad,

hindi mapagpanggap,

hindi sala-salabid

      kung mangusap.

Dahil wika

      ay wika ng katuwiran;

sumusugat

      ang talim ng salita,

dilang nagsaysay,

nagsalaysay  

ng katotohanang

        itinago

        inilihim

sa nilansing kamalayan;

        mayro’ng  ganti ang kasaysayan;

dahil wika

         ay wika ng katuwiran…

Katapatan

          ay saan sinusukat?

kaya ba may busal

          ang bibig?

kaya ba may piring

          ang mata?

kaya ba pinupugto

          ang hininga…?

ay upang pigilin

          upang sikilin

          upang saklutin

ang nagdudumilat na totoo;

ng balighong lipunan,

ng hilahod na mamamayan,

lupaypay sa hirap

buhay ay wakawak

           sa dinuraang dangal;

sakal…

           ng baluktot na hustisya

ngudngod…

            sa pagsasamantala

subsob…

             sa pambubusabos

bugbog…

             sa paulit-ulit,

             inulit-ulit

             na pandadagok!

At dahil ang wika

              ay wika ng katuwiran,

wika ang tutuwid

sa baluktot na daan;

wika ang landas

               sa kamulatan,

               sa katotohanan,

               sa katarungan,

masinsing sisinsil
sa pambansang kamalayan

               at pagkakakilanlan!

At dahil ang wika

                ang daang matuwid;
wika itong

                maririnig

                mauulinig
sa pinakasuluk-sulok

sa pinakakanugnog

                 na mga sityo

                 baranggay at baryo

                 bayan at munisipyo

hanggang sa lawak

                 ng estado,
ang sigaw ng mga panawagan,

ang dagundong ng mga pagkilos,

ang alingawngaw ng mga protesta;

hagupit ng dila

                  ay latay sa konsensya,

talim ng salita

                  ay sugat sa budhi,

talas ng bibig

                  ay urak sa pagkatao…

totoo…

                  marahas ang hakbang

                  sa pagbabago,
matinik

                  ang landas ng pagtutuwid

minsa’y nababalaho,

minsan ay madugo,

mayro’ng masasaktan,

may masasagasaan,

walang pagtatakpan…

at dahil ito ang katuwiran,

walang sinumang

mangangahas na maglubid

ng sagitsitang

                   nagsala-salabid;

kung hindi’y mabubulid

                   sa hatol ng wika

                   sa pataw ng dila
at dahil

                   ang wika ay katuwiran

may isang salita

                   ang katarungan

                   ang kaunlaran

                   ang kapayapaan

                   sa pagbabalikwas

                               ng sambayanan…!

                                   

"PAGKABUHAY"

Maraming beses akong pinatay,
pinugto ang hininga
sa mga danas
at dahas
ng buhay

matagal na akong kinitil,
sinupil ang singhap
ng paghahabol-hininga
karakarang ibinigti
ang pag-asa
sakal na masasal
na pagtalima
sa bugok na utos
sa pulpol na atas
sa palpak na batas

Gaano kalalim ang kahihimlayan?
katawang inuuod
nabubulok, naaagnas
hindi masikmura
     ang alingasaw
balat at laman
     nalulusaw
     natutunaw
kahit lumabusaw
sa pormalin ang budhi,
walang itinangi't pagtatangi
sa timpi
at sidhi ng muni
     ng tigalgal na kaluluwa.

sa puso,
     naroon ang impiyerno
balot ng apoy ang dibdib
'di masinsil ng usig
'di matinag ng tigatig
ang isipang
inalihan ng demonyo!
hindi matatanto
ng mga kuro-kuro
ang krokis ng mga misteryo
ng isinukang pagkatao
ng sinalaulang dangal
hangal
     ang mag-ulat at magmulat
     ng kapwa bulag
baliw
     ang dilang salitang
     huwad kung mangusap.

huwag mabagabag
sa halik ni hudas,
ang magturo at magnguso 
kapalit ng ginto
ay usal at dasal
     ng maraming kristo
tukso,
     ang pandayan ng prinsipyo
kahit ang banal
     ay may angal
     sa atungal
     ng makalupang katawan.
sinong sasampalatayanan,
kanino ka tatawag,
kung ang diyos sa puso mo'y
     humahalakhak
     nang-uusig
     nanunuya
     nanunumbat
ano ang lahat-lahat
kung wala ka sa sarili?
kung hindi mo mawari
ang sarili bilang ikaw;
ikaw
     na hiwalay
     sa katawan
     isip
     at pangalan
dahil ang pangalan
     isip
     at katawan
ay hindi ikaw
ito'y iyong pag-aari!

ako
     ang katotohanan
     ang daan
     at ang buhay
sa sarili
     nananahan
     ang bawat kisto
ito ay basikong talino
na hindi natanto
na hindi nawari
ng bulag na sarili

mulat bang matatawag
ang tubog sa kamangmangan?
matagal nang dumapo
ang kamatayan
sa naghihingalong ikaw,
sa nasa 
sa pita
ng materyal na katawan
mabubulid
sa siklo ng paulit-ulit
na pagsasalaman.
buhay
kamatayan,
kamatayan
buhay
ikaw
ako
ang sarili
ay mumunting patak ng tubig
sa kalawakan ng sangkaragatan
iba-iba
iisa
ako
ikaw
ang sarili
ang buhay!