UNANG PUTOK

Huwag kang matatakot!
pakalmahin ang puso
     at katawan;
payapain ang isipan,
huwag kang padadala
sa paghangos ng damdamin;
ipikit ang mga mata,
huminga
at magbuga ng hangin;
salatin sa dibdib
     ang tingarong salamisim
sa layaw at ulayaw
     at sandali ng pag-angkin;
sa ganito'y 
     walang puwang 
     ang mabitin...

Maano bang
     hawakan ang kaba,
ituon ang isip
sa layon ng pakikibaka!
manalig sa kargada,
higpitan ang hawak sa sandata,
ikasa...
itutok sa katawang
     bubulagta,
sipatin ang dibdib
     o ang bao ng ulo,
ipunin ang lakas
     sa buo mong pagkatao;
at kung handa ka na'y
buong giliw kalabitin
     ang gatilyo;
aalingawngaw ang putok!
ng punglong bumaon
     sa puso!
ng balang bumutas
     sa bungo!


ngunit ang tandaan,
ito'y unang putok pa lang!
kaya't huwag kakabahan,
ang takot ay tanggalin 
     sa isipan,
sapagkat...
sino ang aasahan?
sino ang kakapitan
ng masang dapat
     paglingkuran?
tayo'y mga mandirigma,
unang putok ang hudyat
     ng paglaya!
hayaang kumawala 
     ang pag-aalimpuyos,
hayaang sumambulat
      ang igting ng pagsabog,
hayaang maghumindig
    ang galit sa mga ugat,
sapagkat,
sa oras ng pagtutuos
matitikman nila 
     ang hapdi at bagsik
     ng ating unang ulos!

'PAGKAT MASA ANG NAGTAKDA

Katulad ng tigatik ng ulan
marahas ang landas
sa tuwid na daan;
bumabaon sa balat
hanggang sa kalamnan
ang talim ng bawat patak;
sumisigid hanggang ugat,
dumadaloy hanggang utak
ang sambulat ng alimpuyos
     at paglalagablab!

Marahas ang landas
     sa pagtutuwid;
katulad ng pagliliyab
     ng mga talahib
ang sidhi at alab
     ng namuong galit,
marahas itong katulad
ng pagsabog ng bulkan,
iniipon sa kaibuturan
ang tining ng ganting-kalupitan
sa ragasang maghahawan
     nitong imbing kabuktutan.

marahas ang kumpas
ng paghihimagsik,
pinag-isang lakas ang uunat
sa katwirang malaon ng pinilipit,
guguho ang bantayog
     ng mga baluktot,
kikitilin ang mga balakyot,
uusigin kahit saan magsuot
     ang maraming naging asal-hayop,
lalamunin ng takot 
     ang mga salanggapang,
lilipulin ang mga anay at bukbok
     ng lipunan,
'pagkat masong dadagundong
     ang sigaw ng katarungan,
'pagkat karit na matalim
     ang haplit ng kahatulan!

marahas ang talunton
     ng pakikidigma!
'pagkat masa ang nagtakda;
inutil ang mga habag pati awa,
walang dasal na didinggin,
mapipipi ang mga panalangin,
langit-lupa ay papupulahin
     ng dugong sumisirit
     sa ginilit na lalamunan
     at inurakang katawan...
'pagkat masa ang nagtakda;
marahas,
madugo,
ang daan sa paglaya!

'PAGKAT HABAG AY 'DI SAPAT

Sapagkat 'di sapat ang habag,
hindi prusisyon ang paglalagalag
sa pusod ng kalungsuran
     at kabundukan;
bawat hakbang,
bawat yabag,
bawat usad,
ay panata sa pambansang
     pagmumulat,
humahampas ang alon
     ng pagbabalikwas
sa lawak ng sambayanang
     inaapi't hinahamak

Huwag tayong umasa sa habag;
walang saysay at inutil
ang pag-amot ng awa,
malaon nang itinuring
na tayo'y mga timawa
ng uring nagsasamantala,
pinupulbos ng gutom ang sikmura,
binubusalan ang bunganga,
binabaunan ng tingga
     ang dibdib ng lupa;
ng mga sumabog na bao ng ulo,
ng mga dugong kinulapol sa mukha,
ng mga babaing ginahasa,
ng mga manggagawang kinukuba,
ng mga magsasakang pagal na ang araro,
ng mga estudyanteng ulit-ulit inatado;
isang bigwas sa katinuan
     ng bawat pagkatao,
alipinin,
busabusin,
habambuhay gawing gago!


At dahil 'di dapat umasa sa habag,
nakakalat kaming naghahasik
ng mutya ng pagkakapit-bisig;
talisman ng pag-oorganisa
sa kanugnog na bayan,
     sityo at kaparangan
     ang talim ng mga kamulatan;
agimat sa lansangan
ang pag-aabre-siete
     sa nagmumuntik-muntikanang
     piketlayn...
hindi iniinda ang mga hambalos,
manhid na ang katawan
sa mga pasa at galos,
at kahit 'di na mabilang
ang nawala at dinukot;
hindi kami mauubos,
puta-putakting naririyan, sumusulpot
sa panahong ginigimbal ng takot,
sa sandaling pinaaasa sa wala,
sa oras na 'di malimusan ng awa!


'Pagkat habag ay 'di sapat;
bawat isa'y mag-aarmas
ng pinagsama-samang lakas,
kapangyarihang magbubuwal
sa bulok na estado,
at wawakas sa mahabang panahong
panloloko...!
'pagkat baya'y 'di na dungo!
kikilos tayong isang kolektibo,
marahas ang landas
sa pambansang pagbabago!

AMBON

Higit akong mapalad;
sa anumang ulan,
sa anumang unos,
sa anumang bagyong matatawag.
ambon lamang akong
      minsanang pumatak;
nanuot sa puyo mo
pati sa bumbunan
hanggang ikaw ay sininat;
nang di mo pansinin,
nangangaligkig kang
     tila nagliliyab na apoy
     ang lagnat;
nagdedeliryo kang 
nang mahimasmasan
ako ang kayakap!

ANIM NA TAN(G)AGA

 Tan(g)aga

pantig na pitu-pito

pilipit sa dila ko

linya na naghingalo

nabaog na tula ko!

"bishop"

sa sermon umalulong

ng dasal at orasyon

nang walang sumang-ayon

naghamong magpakulong!

"condom"

hanggang saan ang lugod

ang init ng alindog

sa makailang putok

sinasala ang tamod?

"withdrawal"

sumayaw, umindayog

sumakit pati likod

eto na at sasabog

ay saka mo hinugot!

"calendar method"

isang buwang nagtimpi

tiniis ang hirati

nang umiksi ang pisi

hanap ay kulasisi.

"vasectomy"

kinakapon na utak

tinataliang ugat

sa tikim at paglasap

pinupunggok ang sarap!"

HUWAG KANG MAG-IIWAN NG ANUMANG BAKAS SA AKING KATAWAN

At katulad ng nagdaang labanan,
ang katotohana'y sumusugat
sa mapaklang katapatan;
nang sumaksi ang gabi
sa walang habas na paglasap
ng nakalalangong halakhak;
at ang hubad na katawa'y
nagtampisaw sa lugod ng init at lamig,
nakalublob sa daiti ng pag-iisa't pagsasanib
ang mga sandaling paulit-ulit,
inulit-ulit,
hindi lamang isang saglit...

Basta't ang malinaw
batid natin ang orasyon ng pagtatampisaw,
may babalang hindi dapat talikdan
at paalaalang dapat na tandaan;
huwag na huwag kang mag-iiwan
ng anumang bakas sa aking katawan;
mula sa simpleng kurot
hanggang sa pagbaon 
ng kuko mo sa aking likod;
huwag na huwag kang maglalagay
ng anumang tatak sa aking balat,
iwasan ang pagkagat,
iwasang magbabad sa mga bahagi ko
ang malanding dila 
at maharot na labi mo;
ayaw kong magmapa ang pamumula
katulad ng pamumugto ng mga mata
ng isang kaluluwang labis na nag-aalala!

GUSTO KONG TUMULA

Gusto kong tumula;
ihiwa ang talas ng mga salita
sa pulso ng uring nagsamantala,
hayaang sumirit ang mga dugo,
humilamos sa kanilang mukha
ang sangsang ng kanilang
kawalanghiyaan;
sa uring dinuhagi
sa uring inapi
sa uring binusabos
sa uring dinayukdok
sa uring naghikahos,
o kaya'y lumaslas 
sa kanilang lalamunan;
ibaon ang talim ng mga talinghaga
sa dibdib ng mga walang kaluluwa...
hayaang mawakawak ang himaymay
ng kanilang katawan;
bawat ulos ay ganting-pait
sa kanilang kasakiman,
bawat urak ay paglalaplap
sa ginawang kasalanan...


Gusto kong tumula,
sapagkat gaano man kapurol
at padaskol-daskol ang pananalinghaga,
gaano man kapudpod
ang mga pananaludtod,
sa tulad kong nagmamaka-makata
may sasarap pa ba sa pagpatay
gamit lamang ang salita?